Bài viết này tập trung tìm hiểu sự sáng tạo của tác giả Thích Nhất Hạnh đối với nhân vật Huyền Trân - Hương Tràng trong tác phẩm Am mây ngủ so với chính sử và ý nghĩa của những sáng tạo đó. Tác phẩm được khảo sát chủ yếu từ góc độ nhân vật, lịch sử - xã hội qua hai mục chính là giải dân tộc trung tâm luận và thức nhận lí duyên sinh. Với hai mục này, những giá trị cơ bản của tác phẩm được trình bày ở việc tái hiện một nhân vật lịch sử, góp phần hóa giải quan niệm Hoa Di, nêu cao tình huynh đệ, sự tôn trọng và phát dương tinh thần tỉnh thức, từ bi của đạo Phật trên cơ sở lí duyên sinh.