Page 13 - Đại học vì đồng bằng: Kiến tạo tri thức - Tiếp bước tiên phong
P. 13
ĐẠI HỌC VÌ ĐỒNG BẰNG
– ĐỒNG BẰNG VÌ ĐẠI HỌC
Trần Thanh Bé và Trần Văn Minh 1
1. THÀNH LẬP VIỆN ĐẠI HỌC CẦN THƠ: THÀNH QUẢ ĐẤU TRANH CỦA
NGƯỜI DÂN ĐỒNG BẰNG
Viện Đại học Cần Thơ (ĐHCT), tiền thân của Đại học Cần Thơ, được thành lập
theo Sắc lệnh của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa (ở miền Nam Việt Nam). Sự ra
đời của Viện ĐHCT là kết quả của quá trình đấu tranh, vận động kiên trì, bền bỉ và
linh hoạt của nhân dân miền Tây Nam Phần (Đồng bằng sông Cửu Long).
1.1. Bối cảnh
Sau Hiệp định Genève (1954), xã hội miền Nam đầy biến động. Mâu thuẫn
nội bộ ngày càng trở nên gay gắt. Các phe phái chính trị, quân sự, tôn giáo
đấu đá lẫn nhau, tranh giành quyền lực. Truất phế (Quốc trưởng Bảo Đại, 1955),
bạo loạn lật đổ, ám sát (tổng thống Ngô Đình Diệm, 1963), rồi lại đảo chánh,
phản đảo chánh,… liên miên. Nhưng các phe phái cũng không ngừng hô hào,
tuyên truyền, thuyết phục bằng nhiều phương sách hòng thu phục nhân tâm,
kiếm phiếu cho những cuộc bầu cử.
Về giáo dục đại học, một bộ phận của Viện Đại học hỗn hợp Việt Pháp ở
Hà Nội chuyển vào và sáp nhập với Phân Viện ở miền Nam, hình thành Viện
Đại học Quốc gia Việt Nam (1955); sau đổi tên thành Viện Đại học Sài Gòn (1957).
Tiếp theo, Viện Đại học Huế (công lập, 1957), Viện Đại học Đà Lạt (1957, thuộc
Hội đồng Giám mục Công giáo), Viện Đại học Vạn Hạnh (Sài Gòn, 1964, thuộc
Giáo hội Phật giáo) được thành lập. Tuy nhiên, cho đến giữa thập niên 60 của
thế kỷ XX, ở miền Tây (với 23% diện tích và khoảng 40% dân số toàn miền Nam,
có hơn 02 triệu ha trồng lúa cho sản lượng hơn 4,8 triệu tấn, chiếm hơn 75%
sản lượng lúa toàn miền Nam lúc ấy) vẫn chưa có viện đại học nào, cả công lập
lẫn tư thục.
Trong khi đó, số học sinh tốt nghiệp Tú tài toàn phần ở miền Nam ngày càng
đông. Tính riêng ở các trường công lập tại miền Tây, trong niên khóa 1966-1967
đã có 2.446 học sinh hoàn tất chương trình trung học. Các Viện đại học ở Sài Gòn,
1 Nội dung bài viết được PGS.TS. Trần Văn Minh biên tập, rút gọn từ bài của TS. Trần Thanh Bé
trong sách "Trường Đại học Cần Thơ – Dấu ấn 55 năm", xuất bản năm 2021.
KIẾN TẠO TRI THỨC – TIẾP BƯỚC TIÊN PHONG 1
