Page 110 - Đại học vì đồng bằng: Kiến tạo tri thức - Tiếp bước tiên phong

1. BỐI CẢNH MỚI CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

Giáo dục đại học thế giới đang chuyển đổi nhanh chóng theo các xu hướng
chủ đạo: số hóa, toàn cầu hóa, gắn với thị trường lao động, mở rộng tự chủ,
thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển học tập suốt đời. Cuộc Cách mạng
công nghiệp lần thứ tư với những đột phá chưa từng có về công nghệ - đặc
biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và sự phát triển mạnh mẽ của cách tiếp
cận liên ngành, đa ngành, xuyên ngành - đang tạo ra những tác động sâu rộng
đối với hệ thống giáo dục đại học. Sự bùng nổ công nghệ thúc đẩy mạnh mẽ
quá trình chuyển đổi của giáo dục đại học theo hướng lấy con người làm trung
tâm, gia tăng tri thức, mở rộng chia sẻ dữ liệu và kiến thức, đồng thời thúc đẩy
dịch chuyển năng lực giữa các lĩnh vực. Bối cảnh mới này vừa đặt ra những
thách thức đáng kể về năng lực thích ứng, quản trị và cạnh tranh, vừa tạo ra cơ
hội để các cơ sở giáo dục đại học phát triển theo mô hình “nhảy vọt” - không chỉ
tích lũy tuần tự về lượng mà còn đạt được sự chuyển hóa nhanh chóng về chất.

Các xu hướng đang định hình trong giáo dục đại học hiện đại bao gồm:
a) Nâng cao chất lượng đào tạo: Đây là yêu cầu cốt yếu, tạo nên sự
cạnh tranh giữa các cơ sở giáo dục đại học nhằm đảm bảo người tốt nghiệp
đáp ứng kiến thức và kỹ năng, phù hợp với sự phát triển của khoa học công nghệ,
đáp ứng thị trường lao động, đủ năng lực khởi nghiệp và thích ứng tốt với sự
thay đổi.

b) Quốc tế hóa trong đào tạo: Đây là xu thế tất yếu của giáo dục đại học
hiện đại. Các cơ sở giáo dục đại học trên thế giới đang đẩy mạnh trao đổi học
thuật, liên kết đào tạo và hợp tác nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng và
năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, người học cần bảo đảm năng lực ngoại
ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, cùng với năng lực công nghệ thông tin để có thể
tham gia các chương trình đào tạo xuyên biên giới. Giáo dục xuyên quốc gia
(transnational education) ngày càng trở thành một thành tố quan trọng của
quá trình quốc tế hóa. Nhiều quốc gia có nền giáo dục tiên tiến đang thúc đẩy
“xuất khẩu giáo dục” thông qua các chương trình liên kết đào tạo, mở cơ sở đào
tạo ở nước ngoài và mô hình đồng cấp bằng. Sự phát triển các chương trình
đại học và sau đại học theo hình thức liên kết không chỉ đa dạng hóa cơ hội học
tập cho người học mà còn tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học và đội

98 ĐẠI HỌC VÌ ĐỒNG BẰNG